Znalezione w dawnej korespondencji fragmenty lakowej pieczęci z pierwszej połowy XIX wieku, używanej przez wiejskiego nauczyciela z Chróścic – Karola Gajdę (Carl Gayda) skłania do krótkiego omówienia tematu, gdyż w naszym regionie niezwykle rzadko znajdujemy podobne.
Sfragistyka jest nauką pomocniczą zajmującą się badaniem dawnych pieczęci wszelkiego rodzaju, która zrodziła się jeszcze w XIX wieku. Dla historyków stanowi cenne, uzupełniające źródło wiedzy o przeszłości kraju, regionu czy miejscowości, w której dana pieczęć była używana w dawnej korespondencji. Zakres wiedzy jaką zawiera jest dość szeroki i obejmuje oprócz historii wiele dziedzin, takich jak: dyplomatyka, heraldyka, prawo i wiele innych. Spośród wielu zagadnień, które nurtują badaczy dawnych pieczęci i stempli, o tym jaką kryją historię, najważniejsze wydaje się, jakie zawiera elementy – przede wszystkim napisy, a także, jaka jest ich symbolika. Nie mniej ważne jest, kto i z czego tę pieczęć wykonał, a kto nią dysponował i w jakich okolicznościach była używana. Kto decydował o takim czy innym wzornictwie stempla dla wiejskiego nauczyciela?
Tym wstępem chcemy zachęcić do przyjrzenia się zachowanym, liczącym blisko 200 lat, fragmentom odcisku pieczęci używanej w korespondencji chróścickiego nauczyciela i kierownika tutejszej szkoły parafialnej, a także organisty miejscowego kościoła w latach 1820 – 1844 Karola Gajdy (Carl Gayda). Odcisk pieczęci tego rodzaju jest w naszym regionie bardzo rzadko spotykany. Pieczęć tą trudno uznać jako urzędową państwa pruskiego, gdyż oprócz monogramu nie ma innych napisów objaśniających jaki reprezentuje urząd, ani godła państwowego – czarnego orła. Ornament krzyża mógłby sugerować, że jest to urzędowa pieczęć szkoły parafialnej pod patronatem kościelnym. Jednak wyryty na niej monogram „C G” każe ją zaszeregować jako osobista pieczęć (stempel) kierownika szkoły i organisty.
Jaką symbolikę niesie centralny element pieczęci, który jak się wydaje wyobraża szkolną katedrę – dawne biurko nauczyciela na podwyższeniu, a na niej gniazdo z pisklętami ptaków, z umieszczoną kotwicą w środku. Być może każdy z nas inaczej odczyta symbolikę graficznego wzoru pieczęci. Pewnie i tu, podobnie jak w onomastyce – dziale językoznawstwa zajmującym się badaniem etymologii nazw, m. in. nazw miejscowości, nie zawsze znajdziemy jednoznaczną odpowiedź.
