Wszystkim mieszkańcom Siołkowic wiadome jest, iż pod koniec XIX wieku do Brazylii i do USA wyjechało za chlebem dużo rodzin z naszej wsi i okolicy. Jednak już wcześniej, około roku 1845 ruszyła, prawdopodobnie pierwsza, wielka emigracja.

W okolice Częstochowy przeniosło się prawie 300 osób, głównie z Siołkowic, ale też z Chróścic, Popielowa, Kaniowa, Naroku, Lubieni, Dobrzenia Wielkiego i co ciekawe, ze Starych Kolni (rodziny Gabryel i Nikisch ). Nie znane są szczegóły tak masowego wyjazdu, wiadomo tylko tyle, że rodziny te przeniosły się do prawdopodobnie upadłego i rozparcelowanego majątku ( folwarku ) w Kuźnicy Kiedrzyńskiej, kilkanaście kilometrów na północ od Częstochowy. Były to tereny leżące już za granicą prusko – rosyjską, pod zaborem rosyjskim. Czy była to jednorazowa akcja przesiedleńcza, czy wyjazdy trwały kilka lat – tego nie wiemy. Przeszukaliśmy wpisy w księgach metrykalnych parafii Biała, do której należała Kuźnica i na tej podstawie powstała lista osób, które wyemigrowały do tej miejscowości i do leżących w pobliżu kolonii Czarny Las i Woli Hankowskiej. Na liście tej znalazły się wyjeżdżające rodziny razem z dziećmi lub pojedyncze osoby. Trzeba jednak zaznaczyć, iż lista ta jest na pewno niekompletna, nie wszystkie imiona dzieci można odszukać w księgach metrykalnych, jakieś dzieci zmarły prawdopodobnie jeszcze przed wyjazdem. W miarę możliwości podana jest data urodzin ( ze znakiem zapytania wtedy, gdy nie znamy dokładnej daty, lub gdy data urodzin określona jest w przybliżeniu ) i miejsce urodzenia. Przy nazwisku głowy rodziny podana jest też forma pisowni nazwiska jaką użył polski ksiądz dokonujący wpisu. Zmieniona forma np. Kampa na Kępa lub Stampka na Stępka dotrwała do naszych czasów. Dodać należy, iż mieszkańcy Kuźnicy i okolic mają jeszcze dzisiaj świadomość, że ich przodkowie pochodzą z Siołkowic. Opowiadał o tym p. Leon Kulig z USA, którego rodzina pochodzi z częstochowskiego i który przebywał zeszłego lata w Siołkowicach.

Analizując wpisy w księgach metrykalnych rzuca się w oczy bardzo barwna forma zapisu. To nie sucha notatka, jaką spotkać możemy w księgach pruskich. Oto przykład, zapis z roku 1848 pod numerem 30 dotyczy zgłoszenia śmierci Katarzyny Maciosek:

Działo się we wsi Biały dnia jedenastego marca tysiąc ośmset czterdziestego ósmego roku o godzinie jedenastej przed południem. Stawili się Błażej Maciosek mąż zmarłej lat czterdzieści i Józef Kubiś lat pięćdziesiąt liczący obadwa Włościanie Okupnicy we Wsi Kuźnicy zamieszkali, i oświadczyli że w dniu dziewiątym marca roku bieżącego o godzinie dziewiątej w wieczór umarła w Wsi Kuźnicy Katarzyna Macioskowa gospodyni lat trzydzieści pięć licząca zostawiwszy po sobie owdowiałego męża Błażeja Maciosek Okupnika w Wsi Kuźnicy zamieszkałego. Po przekonaniu się naocznie o Zejściu Macioskowej Akt ten stawającym przeczytany, przez nas tylko podpisany został, gdyż stawający pisać nie umieją .

Xiądz Kleszczowski adm. Bialski

Uwagę zwraca młody wiek zmarłej, nie było to jednak rzadkością, np. emigrujący do Kuźnicy Błażej Klenk z żoną Dorotą z Kutymów i czwórką dzieci umiera w sierpniu 1848 w wieku 38 lat, a Dorota miesiąc później w trzydziestym drugim roku życia zostawiając czwórkę małych dzieci.

A oto zapis z księgi chrztów z roku 1849, niestety, również tragiczny:

Działo się we Wsi Biała dnia dziewiętnastego Kwietnia Tysiąc Ośmset czterdziestego dziewiątego roku o godzinie dziewiątej rano stawiła się akuszerka Krystyna Kokotowa akuszerka w Wsi Kuźnicy zamieszkała lat pięćdziesiąt licząca, w obec Mikołaja Kokota lat dwadzieścia ieden i Pawła Baucia lat trzydzieści sześć liczących obydwu Okupników w Wsi Kuźnicy zamieszkałych i okazała nam dziecię płci męskiej urodzone w Wsi Kuźnicy dnia ośmnastego kwietnia roku bieżącego o godzinie jedenastej przed południem z Doroty z Grzonów lat trzydzieści mającej i jej męża Jana Czopowskiego Okupnika w Wsi Kuźnicy zmarłego dnia piętnastego Listopada roku tysiąc ośmset czterdziestego ósmego, Dziecięciu temu na Chrzcie Świętym dzisiaj odbytym nadano Imię Wojciech a rodzicami jego chrzestnymi byli Mikołaj Kokot i Małgorzata Rychlikówna. Akt ten stawającej i świadkom przeczytany, przez nas tylko podpisany został, gdyż stawający pisać nie umieją

Xiądz Kleszczowski Adm. Bialski

Było to ich pierwsze dziecko, ślub zawarli na wiosnę 1848 roku, Jan Czopowski też pochodził ze Śląska. Regułą było jednak zawieranie małżeństw w zamkniętej społeczności emigrantów, i to przez dłuższy czas. Świadczyło by to o słabej asymilacji grupy, poczuciu inności. Prawdopodobnie również zastane warunki bytowe i trudności w osiedlaniu się spowodowały, iż jakaś część dzieci migrujących zdecydowała wyjechać do Brazylii ( razem z krewniakami z Siołkowic ) i do Minnesoty i Wisconsin w Stanach Zjednoczonych. Zapewne były też pojedyncze osoby, które zdecydowały się wrócić w rodzinne strony ( np.Joanna Kokot, żona Mateusza Brixy ).

Określenie statusu społecznego – „Okupnik” to po prostu dzierżawca, czynszownik. Rolnikami nasi przesiedleńcy zostają określeni dopiero w późniejszych latach.

Zapisy dotyczące zawarcia małżeństwa są też bardzo ciekawe:

Działo się w Wsi Biały Dnia Dwudziestego Siódmego Czerwca Tysiąc Ośmset Czterdziestego Siódmego Roku o godzinie pierwszej popołudniu. Wiadomo czynimy iż w przytomności świadków Grzegorza Miłek lat pięćdziesiąt liczącego i Jana Koguta ( Kokota ! ) lat dwadzieścia dziewięć mającego, obydwóch Okupników we Wsi Kuźnicy zamieszkałych; w dniu dzisiejszym zawarte zostało Religijne Małżeństwo między Urbanem Sinowskim Wdowcem po Zmarłej Maryannie z Kaniów, Okupnikiem w Wsi Kuźnicy zamieszkałym, Synem Sebestyana i Krystyny z Kogutów Małżonków Sinowskich już nieżyjących niegdyś w Wsi Siękowicach w Śląsku na Gospodarstwie zamieszkałych, tamże zrodzonym, lat mającym podług złożonej Metryki, trzydzieści pięć miesiąc ieden, a Beatą Pródlik Panną Córką Paula i Maryanny z Piętaków, Małżonków Pródlików, iuż nieżyjących, niegdyś w Wsi Siękowicach w Szląsku na gospodarstwie zamieszkałych, tamże zrodzona, a tu w Wsi Kuźnicy w Służbie zamieszkała, lat mająca podług złożonej Metryki Dwadzieścia Dwa Miesięcy Sześć. Małżeństwo to poprzedziły trzy Zapowiedzi w dniach: trzynastym, dwudziestym i dwudziestym siódmym Czerwca roku bieżącego, w Kościele tylko Parafialnym Bialskim, ogłoszone tamowanie Małżeństwa ani żadna Umowa przedślubna niezostała. Akt ten stawającym przeczytany, przez Nas tylko podpisany został, Osoby zaś w Akcie wyrażone zeznały, iż pisać nieumieją.

Xiądz Kleszczowski Adm. Bialski

Od roku 1868 księgi metrykalne prowadzone są już w języku rosyjskim, a to na wskutek represji wprowadzonych po upadku Powstania Styczniowego.

Poniżej publikujemy listę osób, które wyemigrowały do Kuźnicy. Jednocześnie prosimy osoby posiadające jakąkolwiek wiedzę na temat tej właśnie emigracji o kontakt – wisny.rattan@wp.pl

 

 

Imię, nazwisko, miejsce urodzenia

Data urodzenia

1

Franciszek Pollok ( Polak ) , Stare Siołkowice

– żona Julianna z domu Stelmach

– Mikołaj

– Bonawentura

– Elżbieta

– Józef

luty 1815

1814

8.8.1836

13.7.1839

13.11.1841

20.11.1843

2

Walenty Ressel, Nowe Siołkowice

ż. Julianna Bastek

ok. 1822

13.1.1832

3

Szymon Kubis ( Kubiś ) Siołkowice

– ż. Ewa Halama ( Chalama ), Chróścice

– Michał Kubis ( ojciec   Szymona )

– Anna ( matka Szymona )

Ewa w 1857wychodzi ponownie za mąż za Marcina Skroch

ok. 1812

1814

ok. 1782

?

4

Mikołaj Mainka ( Mańka ), Stare Siołkowice

– ż. Rosina ( Rozalia ) Kretschmer

– Barbara

– Krystyna

– Karolina

– Maria

Syn Wawrzyniec ( Laurentius ), ur. w 1949 roku emigruje do Brazylii

ok. 1806

ok. 1810

3.12.1834

13.3.1836

5.11.1839

25.3.1842

5

Grzegorz Milek ( Miłek ), Siołkowice

– ż. Marianna Synowski

– Krystyna

– Julianna

– Franciszka

ok. 1785

?

1828?

1834?

1836?

6

Michał Kulig ( Kulik ), Stare Siołkowice

– ż. Agnieszka Kliś

– Maria

– Jan

– Franciszka

9.10.1808

16.1.1817

17.8.1837

4.3.1840

29.12.1841

7

Gottlieb Nikisch (Gotlip, Bogumił Nykiś ), Lubienie

– ż. Krystyna Rychlik „Bałdzik”

– Anna

sierpień 1811

?

7.7.1839

8

Wawrzyniec Pieterek

– Józef

 

9

Sebastian Gbur, Stare Siołkowice

– ż. Barbara Solorz, Chróścice

– Jan ( z żoną Franciszką Pampuch )

– Melchior Baltazar ( z żoną Joanną Pampuch emigruje później do Brazylii)

– Kasper ( z żoną Anną Wójcik emigruje do Brazylii )

– Maria

– Anna

– Michał

Magdalena, Jadwiga i Szymon zostają w Siołkowicach

1796?

?

 

7.1.1830

 

7.1.1830

24.2.1832

7.10.1843

5.5.1837

 

10

Jan Stampka (Stępka , Stąpka ), Siołkowice

– ż. Elżbieta Smołka „Smołecka”, Chróścice

– Mateusz

– Grzegorz

– Piotr

– Rozalia

-Maria ( z drugim mężem Józefem Purkot wyjechali później do Brazylii )

– Katarzyna

– Jan

– Dominik ( z żoną Karoliną Synowski wyjechał później do Brazylii )

– Zuzanna

30.4.1799

1800?

3.9.1822

16.11.1823

26.6.1826

3.9.1828

16.8.1831

 

23.11.1833

12.5.1835

3.8.1838

 

4.8.1840

11

Antoni Sobota, Siołkowice

– ż. Krystyna Kania, Popielów

– Szymon

– Wojciech

– Rozalia

– Józef

1811?

1814?

16.10.1836

1838?

4.9.1839

2.7.1842

12

Błażej Klenk ( Kling ), Stare Siołkowice

– ż. Dorota Kutyma, Nowe Siołkowice

– Szymon

– Rozalia

– Józef

– Gertruda

Obydwoje małżonkowie umierają już w 1848 roku.

24.1.1804

1816

26.3.1836

1.9.1838

6.7.1841

17.3.1844

13

Jan Kokot ( Joachim Kogut )

– ż. Krystyna Pawleta

– Mikołaj

– Florian

– Elżbieta

16.5.1795

?

1827?

1826?

1830?

14

Szymon Pollok ( Polak ),

ż. Gertruda Bartoszek

– Katarzyna

– Tomasz

1810?

1820?

1842?

1843?

15

Jan Kokot ( Kogut ), Nowe Siołkowice

– ż. Krystyna Waindok, Kaniów

– Jakub

– Szymon

Krystyna zmarła w 1846, drugą zoną była Jadwiga Gbur

20.6.1818

24.2.1820

3.7.1843

20.8.1844

16

Błażej Maciossek ( Maciołsek, Macioszek ), Kaniów

– ż. Katarzyna Babac

1809?

1809?

17

Baltazar Gabryel, Stare Kolnie

– ż. Anna

– Baltazar

– Zuzanna

– Gottlieb ( Bogumił )

– Joanna

– Rozalia

Mieszkali w Woli Hankowskiej

1794?

?

1837?

1828?

1832

1834?

1840?

18

Karol Otto, Chróścice?

– ż. Maria

– Zuzanna

– Szymon

 

 

1835?

1840?

19

Anna Kutyma ( siostra Doroty z poz. 12 ),Nowe Siołkowice

Jej mężem był Krzysztof Krzepiński, prawdopodobnie był to pierwszy ślub w emigrującej grupie, na dodatek z obcym; dziecko ( Ewa ), urodziło się jeszcze w 1845 roku

1813?

20

Urban Synowski ( Sinowski ), Stare Siołkowice

– ż. Marianna Kania

– Jan

– Marianna

– Beata

– Karolina ( z mężem Dominikiem Stampka wyjechała do Brazylii.

– Szymon

Urban z rodziną mieszkał w Kolonii Czarny Las

1818?

 

1823?

1832?

1838?

1840?

 

1841?

21

Jakub Kokot, Chróścice

– ż. Agnieszka Kania, Popielów

– Krzysztof

– Szymon

– Agnieszka

– Joanna

– Franciszek

– Filip ( z żoną Elżbietą Gbur i matką Agnieszką wyjechał do Brazylii ).

Jakub mieszkał w Kolonii Czarny Las.

 

 

27.4.1783

6.2.1805

17.7.1829

14.10.1833

17.1.1836

8.4.1838

15.9.1840

16.5.1843

22

Sebastian Kukułka, Dobrzeń Wielki?

– ż. Julianna

– Franciszek, Dobrzeń Wielki

?

?

1831?

23

Bartłomiej Pollok ( Polak ), Siołkowice?

– ż. Jadwiga Sobota, Siołkowice

– Elżbieta

– Walenty

– Marcin

– Grzegorz

– Regina

1805?

lipiec 1811

1830?

13.2.1835

5.11.1838

?

1841?

24

Paweł Bautsch ( Bauć ), Popielów

– ż. Zuzanna Nikisch, Lubienie

– Franciszek

– Maria

– Franciszka

Przed emigracją mieszkali w Lubieniach

1812

1815?

1839?

1837?

1842?

25

Szymon Grzona,

– ż. Marianna

– Dorota

– Marianna

– Zuzanna

– Anna

– Jadwiga

1793?

 

1816?

1817?

14.6.1819

19.8.1823

13.10.1826

26

Michał Maier ( Majer ), Lubienie

1826?

27

Mikołaj Prudlik, Stare Siołkowice

– ż. Anna Rek ( prawdopodobnie z rodzicami: Albertem i Jadwigą Rek )

styczeń 1817

24.8.1819

28

Grzegorz Kokot, Stare Siołkowice

– ż. Elżbieta Sluga

– Jan

     -ż. Jadwiga Sobota

– Szymon

     – ż. Anna Miś, Stare Siołkowice

         – Franciszek

         – Piotr

         – Zuzanna

         – Joanna

– Klemens

– Tekla

– Teresa

– Joanna ( była żoną Mateusza Brixy, wróciła do Nowych Siołkowic )

– Elżbieta

– Małgorzata

– Barbara

– Katarzyna

– Dominik

1793?

1797?

1808

1811

1810

1814

10.10.1835

14.10.1937

11.8.1842

27.5.1844

1812?

1818

1826

1829

 

1833?

3.6.1838

12.12.1835

23.11.1819

2.8.1822

 

 

29

Carl Maciej, Nowe Siołkowice

1816

30

Mikołaj Serwatka, Narok

– ż. Marianna

– Albert ( Wojciech )

– Marianna

– Anna

 

 

1831

1834?

1840?

31

Chrystian Nikisch ( Nykiś ), Kolnie

1807?

32

Anna Prudlik ( z domu Milek, wdowa po Andrzeju Prudlik ), Stare Siołkowice

– Mikołaj (poz. 27 )

– Dorota

1792?

 

styczeń 1817

21.2.1813

33

Mateusz Bastek ( Bastyk ), Nowe Siołkowice

– ż. Rosalia Mainka

– Małgorzata

– Józef

– Julianna

– Jan

– Elżbieta

– Joanna

– Maria

– Karol

1798

1809?

26.6.1827

24.11.1829

31.1.1832

1833

22.6.1834

18.5.1837

29.3.1842

4.11.1844

34

Jan Kulig, Siołkowice

– ż. Helena Pieterek

– Michał

       -ż. Agnieszka Klisch ( Kliś )

       – Maria

       – Jan

       – Franciszka

– Jakub

       – ż. Jadwiga Rek

       – NNdziecko

       -NN dziecko

Jakub był gospodarzem w Woli Hankowskiej ( parafia Częstochowa )

 

9.5.1771

17.5.1772

9.10.1808

16.1.1817

17.8.1837

4.3.1840

29.12.1841

1790?

?

?

?

35

Mateusz Gandyra, Stare Siołkowice

dzieci z pierwszego małżeństwa z Jadwigą Lyga

– Urban

– Krystyna

– Franciszka

II żona – Agnieszka Ledwolorz , Chróścice

– Rozalia

– Elżbieta

Mieli jeszcze dwójkę dzieci   urodzonych w Kuźnicy. Po śmierci Mateusza Agnieszka wyszła za mąż za Bartłomieja Sonsalla, mieli dwie córki ( Julię i Marię ), w latach 70-tych XIX wieku wyemigrowali do Wisconsin w USA. Urban Gandyra został w Kuźnicy.

4.9.1799

 

1828

10.3.1835

1837

3.2.1819

24.8.1842

14.11.1845

36

Bartłomiej Grabisch ( Grabiś ), Narok

-ż. Jadwiga

– Józef

?

?

1838?

37

NN Bulik,

– ż. NN

– Marianna

– Aleksander

?

?

1829?

1835?

38

Józef Skroch

– ż. Barbara

– Marcin

– Tomasz, Siołkowice

   – ż. Józefa Wachnik

– Agnieszka

– Katarzyna

– Marianna

– Grzegorz

– Julianna

?

?

12.11.1828

1813

1836?

1.11.1831

19.1.1833

27.2.1834

13.5.1837

39

Piotr Purkot, Stare Siołkowice

– ż. Katarzyna Marsollek

– Maria

– Rozalia

– Błażej

Starsze dzieci ( Katarzyna, Jan, Marcin, Małgorzata ) zostały w Siołkowicach lub wyemigrowały do Brazylii ( Ludwik, Józef, Szymon )

1800?

30.10.1798

28.2.1837

17.8.1839

3.2.1842

40

Mikołaj Woś, Stare Siołkowice

To prawdopodobnie brat Sebastiana Wosia ( Saporskiego ), który ożenił się w Kuźnicy z Marianną Motyl ( 1865 ), a później emigruje do Brazylii

?

41

Michał Meier ( Maier ), Lubienie

1826?

42

Albert Długosz

– ż. Julianna

– Tomasz , Stare Siołkowice

 

 

1834?

43

Tomasz Rychlik

– ż. Agnieszka

– Krystyna

– Małgorzata ( Stare Siołkowice )

?

?

?

1827?

44

Szymon Kołodziej

– ż. Elżbieta

– Ludwik ( Chróścice ), mieszkał w Kolonii Czarny Las

?

?

1830

45

Mateusz Kampa ( Kępa, Kempa )

– ż. Maria

– Jakub , cieśla

   – ż. Rozalia Prudlik, zm. 4.5.1861

?

?

1836?

46

Krzysztof Wojcik, Popielów

– ż. Maria

– Zuzanna

Mieszkali w Kolonii Czarny Las

?

1804

1842

47

Kasper Kania

– ż. Anna

– Franciszek

– Joanna

?

?

?

?

48

Marcin Kupilas, Chróścice

– ż. Krystyna

– Małgorzata

?

?

1842?

49

Krzysztof Janke

– ż. Katarzyna

– Grzegorz

– Józefa

?

?

?

?

50

Michał Kwosek

– ż. Marianna

– Karolina, Chróścice

– Jan

– Tomasz

Mieszkali w Kolonii Czarny Las

?

?

1840?

1841

?

51

Franciszek Kwosek, Chróścice

– ż. Anna Golusda

1826

?

52

Jan Kania

– ż. Małgorzta

– Małgorzata, Siołkowice

?

?

1837?

53

Kasper Psykała, Popielów

– ż. Julianna Psykała

– Agnieszka, Chróścice

– Jan Nepomuk

– Rozalia

– Anna

– Paulina

1810

1806?

1844?

16.5.1838

6.9.1836

1.6.1834

1.6.1834

54

Franciszek Gondro ( Gonder ),

– ż. Beata

?

?

55

Franciszek Bul

– ż. Maria

– Jadwiga

?

?

?

56

Lorenz ( Wawrzyniec ) Kania

– ż. Magdalena Kamla, Popielów

– Grzegorz

?

1820?

1843?

57

Paweł Huntscha ( Chącia ), Popielów

– ż. Zuzanna

?

?

58

Józef Kośny, Stare Siołkowice

– ż. Marianna Ślęzak

20.3.1801

?

59

Michał Prudlo ( Prudło )

-ż. Justyna

?

?

60

Błażej Stelmach

– ż. Elżbieta Malek ( Małek )

?

1819?

61

Franciszek Zdzuj ( Zdzuy )

– ż. Franciszka Reginek ( Dobrzeń Wielki )

?

1835?

62

Marcin Komórka ( Komor ?)

– córka Gertruda, Popielów

?

1825?

63

Paweł Czech

– ż. Katarzyna

?

?

64

Andrzej Pampuch

– ż. Elżbieta Stelmach

Mieszkali w Kolonii Czarny Las

?

?

65

Paweł Prudlik

– ż.Maria

– Józef, Stare Siołkowice

– Beata

?

?

1835?

styczeń 1825

66

Michał Kupilas, Chróścice

– Maria Bartyla

– Regina

1814

1818

27.8.1838


Autor Piotr Wiśny