Wszystkim mieszkańcom Siołkowic wiadome jest, iż pod koniec XIX wieku do Brazylii i do USA wyjechało za chlebem dużo rodzin z naszej wsi i okolicy. Jednak już wcześniej, około roku 1845 ruszyła, prawdopodobnie pierwsza, wielka emigracja.

W okolice Częstochowy przeniosło się prawie 300 osób, głównie z Siołkowic, ale też z Chróścic, Popielowa, Kaniowa, Naroku, Lubieni, Dobrzenia Wielkiego i co ciekawe, ze Starych Kolni (rodziny Gabryel i Nikisch ). Nie znane są szczegóły tak masowego wyjazdu, wiadomo tylko tyle, że rodziny te przeniosły się do prawdopodobnie upadłego i rozparcelowanego majątku ( folwarku ) w Kuźnicy Kiedrzyńskiej, kilkanaście kilometrów na północ od Częstochowy. Były to tereny leżące już za granicą prusko – rosyjską, pod zaborem rosyjskim. Czy była to jednorazowa akcja przesiedleńcza, czy wyjazdy trwały kilka lat – tego nie wiemy. Przeszukaliśmy wpisy w księgach metrykalnych parafii Biała, do której należała Kuźnica i na tej podstawie powstała lista osób, które wyemigrowały do tej miejscowości i do leżących w pobliżu kolonii Czarny Las i Woli Hankowskiej. Na liście tej znalazły się wyjeżdżające rodziny razem z dziećmi lub pojedyncze osoby. Trzeba jednak zaznaczyć, iż lista ta jest na pewno niekompletna, nie wszystkie imiona dzieci można odszukać w księgach metrykalnych, jakieś dzieci zmarły prawdopodobnie jeszcze przed wyjazdem. W miarę możliwości podana jest data urodzin ( ze znakiem zapytania wtedy, gdy nie znamy dokładnej daty, lub gdy data urodzin określona jest w przybliżeniu ) i miejsce urodzenia. Przy nazwisku głowy rodziny podana jest też forma pisowni nazwiska jaką użył polski ksiądz dokonujący wpisu. Zmieniona forma np. Kampa na Kępa lub Stampka na Stępka dotrwała do naszych czasów. Dodać należy, iż mieszkańcy Kuźnicy i okolic mają jeszcze dzisiaj świadomość, że ich przodkowie pochodzą z Siołkowic. Opowiadał o tym p. Leon Kulig z USA, którego rodzina pochodzi z częstochowskiego i który przebywał zeszłego lata w Siołkowicach.

Analizując wpisy w księgach metrykalnych rzuca się w oczy bardzo barwna forma zapisu. To nie sucha notatka, jaką spotkać możemy w księgach pruskich. Oto przykład, zapis z roku 1848 pod numerem 30 dotyczy zgłoszenia śmierci Katarzyny Maciosek:

Działo się we wsi Biały dnia jedenastego marca tysiąc ośmset czterdziestego ósmego roku o godzinie jedenastej przed południem. Stawili się Błażej Maciosek mąż zmarłej lat czterdzieści i Józef Kubiś lat pięćdziesiąt liczący obadwa Włościanie Okupnicy we Wsi Kuźnicy zamieszkali, i oświadczyli że w dniu dziewiątym marca roku bieżącego o godzinie dziewiątej w wieczór umarła w Wsi Kuźnicy Katarzyna Macioskowa gospodyni lat trzydzieści pięć licząca zostawiwszy po sobie owdowiałego męża Błażeja Maciosek Okupnika w Wsi Kuźnicy zamieszkałego. Po przekonaniu się naocznie o Zejściu Macioskowej Akt ten stawającym przeczytany, przez nas tylko podpisany został, gdyż stawający pisać nie umieją .

Xiądz Kleszczowski adm. Bialski

Uwagę zwraca młody wiek zmarłej, nie było to jednak rzadkością, np. emigrujący do Kuźnicy Błażej Klenk z żoną Dorotą z Kutymów i czwórką dzieci umiera w sierpniu 1848 w wieku 38 lat, a Dorota miesiąc później w trzydziestym drugim roku życia zostawiając czwórkę małych dzieci.

A oto zapis z księgi chrztów z roku 1849, niestety, również tragiczny:

Działo się we Wsi Biała dnia dziewiętnastego Kwietnia Tysiąc Ośmset czterdziestego dziewiątego roku o godzinie dziewiątej rano stawiła się akuszerka Krystyna Kokotowa akuszerka w Wsi Kuźnicy zamieszkała lat pięćdziesiąt licząca, w obec Mikołaja Kokota lat dwadzieścia ieden i Pawła Baucia lat trzydzieści sześć liczących obydwu Okupników w Wsi Kuźnicy zamieszkałych i okazała nam dziecię płci męskiej urodzone w Wsi Kuźnicy dnia ośmnastego kwietnia roku bieżącego o godzinie jedenastej przed południem z Doroty z Grzonów lat trzydzieści mającej i jej męża Jana Czopowskiego Okupnika w Wsi Kuźnicy zmarłego dnia piętnastego Listopada roku tysiąc ośmset czterdziestego ósmego, Dziecięciu temu na Chrzcie Świętym dzisiaj odbytym nadano Imię Wojciech a rodzicami jego chrzestnymi byli Mikołaj Kokot i Małgorzata Rychlikówna. Akt ten stawającej i świadkom przeczytany, przez nas tylko podpisany został, gdyż stawający pisać nie umieją

Xiądz Kleszczowski Adm. Bialski

Było to ich pierwsze dziecko, ślub zawarli na wiosnę 1848 roku, Jan Czopowski też pochodził ze Śląska. Regułą było jednak zawieranie małżeństw w zamkniętej społeczności emigrantów, i to przez dłuższy czas. Świadczyło by to o słabej asymilacji grupy, poczuciu inności. Prawdopodobnie również zastane warunki bytowe i trudności w osiedlaniu się spowodowały, iż jakaś część dzieci migrujących zdecydowała wyjechać do Brazylii ( razem z krewniakami z Siołkowic ) i do Minnesoty i Wisconsin w Stanach Zjednoczonych. Zapewne były też pojedyncze osoby, które zdecydowały się wrócić w rodzinne strony ( np.Joanna Kokot, żona Mateusza Brixy ).

Określenie statusu społecznego – „Okupnik” to po prostu dzierżawca, czynszownik. Rolnikami nasi przesiedleńcy zostają określeni dopiero w późniejszych latach.

Zapisy dotyczące zawarcia małżeństwa są też bardzo ciekawe:

Działo się w Wsi Biały Dnia Dwudziestego Siódmego Czerwca Tysiąc Ośmset Czterdziestego Siódmego Roku o godzinie pierwszej popołudniu. Wiadomo czynimy iż w przytomności świadków Grzegorza Miłek lat pięćdziesiąt liczącego i Jana Koguta ( Kokota ! ) lat dwadzieścia dziewięć mającego, obydwóch Okupników we Wsi Kuźnicy zamieszkałych; w dniu dzisiejszym zawarte zostało Religijne Małżeństwo między Urbanem Sinowskim Wdowcem po Zmarłej Maryannie z Kaniów, Okupnikiem w Wsi Kuźnicy zamieszkałym, Synem Sebestyana i Krystyny z Kogutów Małżonków Sinowskich już nieżyjących niegdyś w Wsi Siękowicach w Śląsku na Gospodarstwie zamieszkałych, tamże zrodzonym, lat mającym podług złożonej Metryki, trzydzieści pięć miesiąc ieden, a Beatą Pródlik Panną Córką Paula i Maryanny z Piętaków, Małżonków Pródlików, iuż nieżyjących, niegdyś w Wsi Siękowicach w Szląsku na gospodarstwie zamieszkałych, tamże zrodzona, a tu w Wsi Kuźnicy w Służbie zamieszkała, lat mająca podług złożonej Metryki Dwadzieścia Dwa Miesięcy Sześć. Małżeństwo to poprzedziły trzy Zapowiedzi w dniach: trzynastym, dwudziestym i dwudziestym siódmym Czerwca roku bieżącego, w Kościele tylko Parafialnym Bialskim, ogłoszone tamowanie Małżeństwa ani żadna Umowa przedślubna niezostała. Akt ten stawającym przeczytany, przez Nas tylko podpisany został, Osoby zaś w Akcie wyrażone zeznały, iż pisać nieumieją.

Xiądz Kleszczowski Adm. Bialski

Od roku 1868 księgi metrykalne prowadzone są już w języku rosyjskim, a to na wskutek represji wprowadzonych po upadku Powstania Styczniowego.

Poniżej publikujemy listę osób, które wyemigrowały do Kuźnicy. Jednocześnie prosimy osoby posiadające jakąkolwiek wiedzę na temat tej właśnie emigracji o kontakt – wisny.rattan@wp.pl

 

 

Imię, nazwisko, miejsce urodzenia

Data urodzenia

1

Franciszek Pollok ( Polak ) , Stare Siołkowice

– żona Julianna z domu Stelmach

– Mikołaj

– Bonawentura

– Elżbieta

– Józef

luty 1815

1814

8.8.1836

13.7.1839

13.11.1841

20.11.1843

2

Walenty Ressel, Nowe Siołkowice

ż. Julianna Bastek

ok. 1822

13.1.1832

3

Szymon Kubis ( Kubiś ) Siołkowice

– ż. Ewa Halama ( Chalama ), Chróścice

– Michał Kubis ( ojciec   Szymona )

– Anna ( matka Szymona )

Ewa w 1857wychodzi ponownie za mąż za Marcina Skroch